Holi

भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वराणाम् सन्देशोऽयम् चैतन्यपूर्णिमायाः होलिकादहनस्य वसन्तोत्सवस्य च निमित्ते –

सनातनधर्मरक्षायाः प्रधानतमो हेतुः तद्धर्मस्य सुदृढा दार्शनिकी भित्तिः एव । आद्यशङ्कराचार्या: वैदिकधर्मस्यापि तत्कालोचितरक्षणं दर्शनधारया कृतवन्तः। परवर्त्तिकालेऽप्यन्यसम्प्रदायानामाचार्या: अकाट्यया दार्शनिकतया वैदिकसिद्धान्तानां समयोचितम् रक्षणं प्रवर्द्धनम् परिष्कारं च कृतवन्तः। निष्कर्षेण विचारधाराया: अवलम्बनेन तैः सर्वै: आर्यधर्मो रक्षितः, न तु क्रियाविधिपरकानुष्ठानैः! नाऽपि राजनीतिकूटनित्यादीनां मुख्यालम्बनेन । कुमारिलभटट्मण्डनमिश्रप्रभाकरादिकर्मजडपूर्वमीमांसकै: अनुष्ठितेन वैदिकेन क्रियाविधिनापि सौगतार्हतादीनामवैदिकविचारसरण्या: आक्रमणकारिण्याः शैथिल्यं न अभवत् । न हि विविक्तसेवीनां तपस्वीनां योगबलप्रतापेन! धुरन्धरवैदिकदार्शनिकानामंकुशप्रहारैः एव धर्मरक्षणमभवत् ।

— भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वराः आचार्यश्रीः गुरुपादा:

***

भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वर श्री का सन्देश चैतन्यपूर्णिमा + होलिकादहन + वसन्तोत्सव के उपलक्ष्य में –

सनातनधर्म की रक्षा का मुख्यतम कारण केवल उस धर्म का सुदृढ़ दार्शनिक धरातल है । आद्य शङ्कराचार्य ने भी वैदिक धर्म का उस काल के अनुसार योग्य रक्षण दर्शन की धारा से ही किया । आगामी काल में अन्य सम्प्रदायों के आचार्यो के द्वारा भी अकाट्या दार्शनिकता के माध्यम से ही वैदिक सिद्धान्तों का समयोचित प्रवर्द्धन, रक्षण व परिष्कार हुआ । सार यह है कि विचारधारा के आश्रय से ही उन सभी के द्वारा आर्यधर्म की रक्षा की गयी । क्रियाविधिपरक अनुष्ठानों के द्वारा कतही नहीं ! और न ही राजनीति, कूटनीति इत्यादियों के मुख्याश्रय से ! कुमारिल भट्ट, मण्डन मिश्र, प्रभाकर आदि कर्मजड पूर्वमीमांसकों के द्वारा अनुष्ठित वैदिक क्रियाविधि के द्वारा भी सौगत (बौद्ध) व आर्हत (जैन) आदियों की आक्रमणकारिणी अवैदिकी विचारसरणी में शिथिलता नहीं आ सकी! और न ही वह शिथिलता एकान्तसेवी तपस्वियों के योगबल के प्रताप से आ पायी! केवल धुरन्धर वेदमार्गानुसारी दार्शनिकों के चाबुक प्रहारों से ही वह दुष्कर कार्य हो सका!

— भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वर आचार्य श्री गुरुपाद

***

The message by Bhaktirasavedāntapīṭhādhīśvara Śrī on the occasion of Caitanya-pūrṇimā, Holikā-dahanam and Vasantotsava –

The foremost aspect perennially protecting Sanātana-dharma is its concrete philosophical foundation. As per the circumstantial propriety, even Ādi Śaṅkarācārya defended the ideology of Vaidika-dharma through the incessant flow of the river of philosophy only. In the successive period, the periodical enhancement, protection and refinement of  the Vaidika principles rendered by the multifarious ācāryas of various sampradāyas was done, solely, on the substratum of invincible theology. Essence spells out that the protection of the Ārya-dharma as done by all these historical religious leaders was executed only upon taking the recourse of a specific ideology. Not at all through the performance of ritualistic ceremonies! And not even through the primary usage of diplomacy and politics! The diligently performed complicated Vedic rituals by the then great passionately active scholars of the Pūrvamīmāṁsā (the karmakāṇḍis or those engrossed in the performance of Vedic rites only) sect like Kumārila Bhaṭṭa, Maṇḍana Miśra and Prabhākara etc. – could not at all slacken the then triumphant solidly established philosophy of the non-Vedic denominations like Buddhism and Jainism! And such slackening of the onslaught of these non-Vedic philosophies did not happen even by endeavours of the mystically acquired powers of the austere ascetics residing in solitude forests! Only through the ideological whipping done by the greatly adept and formidable Vedic theologians – the achievement of such a difficult objective was seen!

— Bhaktirasavedāntapīṭhāḍhīśvara Ācārya Śrī Gurupāda

सूत्रम् / सूत्र / Link — https://goo.gl/38jyz7

One thought on “भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वराणाम् सन्देशोऽयम् चैतन्यपूर्णिमायाः होलिकादहनस्य वसन्तोत्सवस्य च निमित्ते / भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वर श्री का सन्देश चैतन्यपूर्णिमा + होलिकादहन + वसन्तोत्सव के उपलक्ष्य में /The message by Bhaktirasavedāntapīṭhādhīśvara Śrī on the occasion of Caitanya-pūrṇimā, Holikā-dahanam and Vasantotsava. (त्रिभाषीया आवृत्तिः / तीन भाषाओं में / triple linguistic version)

  1. Queries affiliated with the article – “The message by Bhaktirasavedāntapīṭhādhīśvara Śrī on the occasion of Caitanya-pūrṇimā, Holikā-dahanam and Vasantotsava.” (https://goo.gl/38jyz7) —

    1) (13/03/2017, 8:09:12 PM PST) Prof. Sir Kalicharan Pandey – Philosophy Dept. – University of Lucknow (Lucknow, Avadh Region, East UP, Aryavartta, Uttara Bharata):

    “Swami Jee please enlighten us about meaning of the concept of Dharma. There are many denotations of the term which create ambiguity and confusion.”

    2) (15/03/2017, 12:45:27 AM PST) Mrs. Kuheli/Sudevi Chatterjee/Mukherjee (West Bengal/Gaudadesha/Paschim Banga & Gurugram/Gurgaon, Haryana/NCR/Kurujangala Region, Aryavartta, Uttara Bharata):

    “Dandavat pranām respected āchāryashrî….buddhiyoga is often being understood as “non-discharge of prescribed duties is okay”. The scarcity of pure performers of sanskara n the society is also a matter of grave concern for bhaktas. Kindly enlighten us by advising what lies for the future generation as far as nitya karma, yagna and sanskaras are concerned.
    Koti pranām 🏽 🏽 🏽”

    Replies –

    1) “सनातनस्य शाश्वतस्य जीवस्य धर्म: वृत्ति: वा इति सनातनधर्म:” (“स वै पुंसां परो धर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे । अहैतुक्यप्रतिहता ययात्मा सुप्रसीदति ।।“ + “धर्मः प्रोज्झित-कैतवोऽत्र परमो…” + “भगवान् ब्रह्म कार्त्सन्येन त्रीरन्वीक्ष्य मनीषया । तदध्यवस्यत् कूटस्थो रतिरात्मन् यतो भवेत् ।।“ + “कौमार आचरेत् प्राज्ञो धर्मान् भागवतानिह” + “वेद प्रणिहितो धर्मो ह्यधर्मस्तद्विपर्ययः ।…”) – श्रीमद्भागवतम्) अथवा “सनातनात्परमेश्वरादुद्भूतो धर्मो अयमिति सनातनधर्म:” (“धर्मं तु साक्षाद्भगवद्प्रणीतम्…” श्रीमद्भागवतम्) । सनातन या शाश्वत जीवात्मा की जो वृत्ति या स्वभाव है (भगवद्दास्य या अंश के द्वारा अंशी की सेवा) वही सनातनधर्म है । अथवा सनातन परमात्मा से उद्भव हुआ होने के कारण भी इसे सनातन धर्म कहते है । यह केवल वेदपुराणादि शास्त्रों के द्वारा ही प्रतिपादित होता है ।”

    “sanātanasya śāśvatasya jīvasya dharmaḥ vṛttiḥ vā iti sanātanadharmaḥ” or “sanātanāt parameśvarādudbhūto dharmo ayamiti sanātanadharmaḥ”. The propensity or nature of the eternally existing living entity or jīvātmā (service to God or service done by a part to the whole) is Sanātana-dharma. Or, it is designated as Sanātana-dharma because of its manifestation from the eternal Almighty. This Sanātana-dharma is depicted/governed only by the scriptures like Vedas and Purāṇas etc.”

    2) In the first six chapters of Śrīmad-bhagavad-gītā, the term ‘buddhi-yoga’ is used as a synonym to indicate ‘sāṅkhya’ (not to be confused with the sāṅkhya-darśana of Nāstika Kapila or even with the seśvara sāṅkhya of the Devahūti-putra Kapila) or ‘jñāna-yoga’ (not to be confused with ‘śāstra-jñānam) or ‘karma-sannyāsa’. This stage denotes the platform where the varṇāśrama-dharma is transcended due to elevation onto the stage of ‘brahma-niṣṭhā’ of Vedānta philosophy. This brahma-niṣṭhā is divided two-fold – jñāna-yoga and bhakti-yoga. After taking sannyāsa on the path of jñāna-yoga, a yogi/jñānī is not prescribed to carry on the duties of the previous varṇāśrama. Before taking sannyāsa, a jñānī can voluntarily continue to perform the duties of varṇāśrama as per the concept of ‘loka-saṅgraha’ – “…āsthitāḥ janakādayaḥ loka-saṅgraham evāpi…” verse of Śrīmad-bhagavad-gītā should be referred. Similarly, after ascending onto the ‘nirapekṣa’ (refer to the ‘pariniṣṭhito pi nairguṇye…’ verse of Śrīmad-bhāgavatam which describes the situation of a jñānī paramahṁsa brahma-bhūta Śukadeva during his transition to the bhāgavata-paramahaṁsa stage of the bhakti-yoga) stage in bhakti-yoga (refer to the Gauḍīya-vedāntācārya Śrīla Baladeva Vidyābhūṣaṇapāda’s introduction to his Gītā-bhūṣaṇa-bhāṣyam on Śrīmad-bhagavad-gītā) and after crossing the stages of a ‘saniṣṭha’ and ‘pariniṣṭhita’ stages in bhakti-yoga, a bhakti-yogī is not required to perform, either voluntarily or due to the application of the Vedic injunctions – the duties of varṇāśrama. For this, the ‘devarṣi bhūtāpta-nṛṇāṁ pitṛṇām…’ + ‘tāvat karmāṇi kurvīta…’ verses of Śrīmad-bhāgavatam and ‘sarva-dharmān parityajya..’ of Gītā — are the evidence.

    Hence, on the path of bhakti-yoga, a sādhaka should continue to perform all the Vedic saṁskāras and the varṇāśrama occupations till he doesn’t ascend onto the platform of ‘nirapekṣa’ (not necessarily acquired in the current lifetime).

    3) परिशिष्ट/Appendix –

    The following statement of Brahmavaivarttapurāṇa confirms that the Manu-smṛti is the best among all smṛtis of the dharma-śāstra category and that among all ‘dharmas’, the ‘vaiṣṇava-dharma’ (also, known as bhāgavata-dharma/ekāyana/vaikhānasa/pāñcarātra/sāttvata-dharma/parama-dharma) is the best –

    “धर्माणां वैष्णवो धर्मः स्मृतीनां मानवी स्मृतिः । विप्राणां वेदविदुषां यथा वैखानसो वरः ॥“

    The definitions of ‘dharma’ given by various scriptures and overruled/modified by the most paramount definition given in Śrimad-bhāgavata-purāṇa 1.1.2 (“dharmaḥ projjhita-kaitavo’tra…”) & Śrīmad-bhagavad-gītā 18.65-66 – (“sarva-dharmān parityajya…”) – the two most important scriptures of Sanātana-dharma –

    a) “यतोऽभ्युदय-निःश्रेयससिद्धिः स धर्मः।“ (वैशेषिकदर्शनम् १.१)
    b) “जगतः स्थितिकारणं प्राणिनां साक्षात् अभ्युदयनिःश्रेयसहेतुः यः स धर्मो ब्रह्मणाद्यैर्वर्णिभिराश्रमिभिश्च श्रेयोर्थिभिरनुष्ठीयमानः।“ (शांकरभाष्यम् गीतोपरि)

    c) “धर्मेण पाममपनुदति । धर्मे सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्माद् धर्मं परमं वदन्ति ।….धर्मो विश्वस्य जगतः प्रतिष्ठा ।“ (तैत्तिरीय आरण्यक)

    d) “धर्मेण गमनमूर्ध्वं गमनमधस्तात् भवत्यधर्मेण ।“ (सांख्यकारिका)

    e) “धारणाद् धर्ममित्याहुः धर्मो धारयते प्रजाः । यत् स्याद् धारणसंयुक्तं स धर्म इति निश्चयः ।।“ (महाभारत कर्णपर्व ६९.५८)

    f) “धारको धर्मः ।…..ध्रियतेऽनेन इति धर्मः ।“ (व्यास:)

    g) “सुखस्य मूलम् धर्मम् ।“ (चाणक्यसूत्र १:१)

    h) “धारणाद् धृतिरित्यर्थाद् धातोर्धर्मः प्रकीर्तितः । अधारणेऽमहत्त्वे च अधर्मं इति उच्यते॥“ ( वायुपुराण ५७.५८)

    i) “धनानि स्रौतिः इति धर्मः । वर्षति अभीष्टान् कामान् इति वृषः = धर्मः । या विभर्ति जगत्सर्वम् ईश्वरेच्छा ह्यलौकिकी । सैव धर्मो हि सुभगे नेह कश्चन संशयः॥….धार्यते लोकम् इति धर्मः । ध्रियते लोकोऽनेन इति धर्मः । धरति लोकम् इति वा धर्मः । धर्मेण धार्यते लोक: ।….प्राप्नुवन्ति यतः स्वर्गमोक्षौ धर्मपरायणे । मानवा मुनिभिर्नूनं स धर्म इति कथ्यते ॥“ (विविध स्रोत)

    j) “विहितकर्मजन्यो धर्मः । अविहितकर्मजन्योऽधर्मः ।“ (न्यायसूत्र)

    k) “कर्मजन्योऽभ्युदयनिःश्रेयसहेतुः अपूर्वाख्य आत्मगुणो धर्म: ।“ (गौ०ध०सू०, मिताक्षरावृत्ति:)

    l) “अथातो धर्मजिज्ञासा । चोदनालक्षणोऽर्थो धर्मः ।” (पूर्वमीमांसाधर्मसूत्र १.१.१-२)

    m) “निरालम्बा निराधारा विश्वाधारो वसुन्धरा । यच्चावतिष्टते तत्र धर्मादन्यन्न कारणम् ॥“ (यो०शा० ४.८०)

    n) “श्रुत्युक्त-लिङ्ग-लोट-तव्य-प्रत्यय लक्षण-लक्षिता । चोदना सैव नान्या सा पुराण श्रुतिचोदिता ॥“ (आङ्गिरसस्मृति १.४)

    o) “वेदोऽखिलो धर्ममूलम् स्मृतिशीले च तत्विदाम् ।“ (मनुस्मृति २.६) “वेदप्रणिहितं कर्म धर्मस्तन्मङ्गलं परम् । प्रतिषिद्धक्रियासाध्यः स गुणोऽधर्म उच्यते ॥ धर्मं जिज्ञास्मानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः॥“ (मनुस्मृति २.१३) “आचार: परमो धर्मः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च । आचाराद्विच्युतो विप्रो न वेद फलमश्नुते । आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत् ॥“ (मनुस्मृति १०८-१०९)

    p) “पुराणन्यायमीमांसा-धर्मशास्त्राङ्गमिश्रिताः । वेदाः स्थानानि विद्यानां धर्मस्य च चतुर्दश ॥“ (याज्ञवल्क्यस्मृति १.३)

    q) “श्रुतिस्मृतिविहितो धर्मः ।“ (वशिष्ठधर्मसूत्र १.४.६) “आचारः परमो धर्म: सर्वेषामिति निश्चयः । हीनाचारपरितात्मा प्रेत्य चेह च नश्यति ॥“ (वशिष्ठधर्मसूत्र ६.१)

    r) “आचारप्रभवो धर्म: । अनाचाराद् धर्महानिः ।“ (शुक्रनीतिः ३.२१४)

    — भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वराः आचार्यश्री गुरूपादाः / — Bhaktirasavedāntapīṭhādhīśvara Ācārya Śrī Gurupāda

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s