चिन्तनीय तथ्य —

“जो केवल निजोद्धार के निमित्त प्रयत्नशील रहता है, वह आध्यात्मिक सन्दर्भ में स्वार्थी कहलाता है। जबकि, जो सतत निजात्मोद्धार से अधिक परात्मोद्धार के लिए प्रयासशील बना हुआ है, वह यहाँ परार्थी माना गया है।

प्रमाण —

‘आत्मनस्तु कामाय सर्वम्प्रियम्भवति’ (बृहदारण्यकोपनिषद्) + ‘सर्वे अत्र सुखिनः सन्तु सर्वे सन्तु निरामयाः । सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद्दुःखमाप्नुयात् ।।’ (वेद) + ‘द्यौ: शान्तिरन्तरिक्ष गं शान्तिः पृथिवी शान्तिरापः शान्तिरोषधय: शान्तिर्वनस्पतयः शान्तिर्विश्वेदेवा: शान्तिर्ब्रह्म शान्तिः सर्व गं शान्तिः शान्तिरेवशान्तिः सामाशान्तिरेधि॥’ (शुक्लयजुर्वेदसंहिता) + ‘प्रायेण देवमुनयः स्वविमुक्तिकामा मौनं चरन्ति विजने न परार्थनिष्ठा: । नैतान्विहाय कृपणान्विमुमुक्ष एको नान्यं त्वदस्य शरणम्भ्रमतो अनुपश्ये॥’ (श्री.भा.म.पु. ७.९.४४) + ‘वैराग्ययुग्भक्तिरसम्प्रयत्नैरपाययन्मामनभीप्सुमन्धम् । कृपाम्बुधिर्यः परदुःखदुःखी सनातनं तम्प्रभुमाश्रयामि॥’ (विलापकुसुमाञ्जलि:) + ‘वाञ्छाकल्पतरुभ्यश्च कृपासिन्धुभ्य एव च । पतितानाम्पावनेभ्यो वैष्णवेभ्यो नमो नमः॥’ (वैष्णववन्दना) ।”

— भक्तिरसवेदान्तपीठाधीश्वराः आचार्यश्री: गुरूपादाः

A notion to be contemplated —

“A person solely endeavouring for his own emancipation from the clutches of nescience is deemed a selfish one in the spiritual context. Whereas, a one primarily endeavouring for the liberation of others is a truly selfless being.

Evidences —

‘atmanastu kamaya sarvam priyam bhavati’ (Brihadaranyakopanishad) + ‘sarve ‘tra sukhinah santu sarve santu niramayah / sarve bhadrani pashyantu ma kashchid duhkhabhag bhavet //’ (Veda) + ‘dyauh shantirantariksha gam shantih prithivi shantirapah shantiroshadhayah shantirvanaspatayah shantir vishvedevah shantir brahma shantih sarva gam shantih shantir eva shantih sama shantir edhi //’ (Shukla-yajurveda-samhita) + ‘prayena devamunayah svavimuktikama maunam caranti vijane na pararthanishthah / naitan vihaya krpanan vimumuksha eko nanyam tvadasya sharanam bhramato anupashye //’ (SBMP 7.9.44) + ‘vairagya-yug-bhakti-rasam prayatnair apayayan mam anabhipsum andham / krpambudhir yah paraduhkhaduhkhi sanatanam tam prabhum ashrayami //’ (Vilapakusumanjalih) + ‘vanchakalpatarubhyashca krpasindhubhya eva ca / patitanam pavanebhyo vaishnavebhyo namo namah //’ (Vaishnava-vandana)”

— Bhaktirasavedantapithadhisvara Acarya Sri Gurupada

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s